Hoe vergroenen enkele stappen

Het vergroenen van openbaar vervoer vereist visie, beleid en gedrevenheid. Zowel van de kant van de opdrachtgever als van de opdrachtnemer. Een opdrachtgever kan niet vrijblijvend zijn wensen kenbaar maken en verwachten dat de markt dit wel zal invullen. Een professionele opdrachtnemer heeft namelijk een professionele opdrachtgever nodig. Die moet zorgen voor duidelijkheid en inzicht in de haalbaarheid van de wensen. Ligt er eenmaal een haalbare business case en een heldere opdracht op tafel, dan zal de markt dit belonen met een passend aanbod om vergroening te realiseren. Samengevat:

  • wees duidelijk in wat je gerealiseerd wilt hebben
  • stel vooraf vast of dit haalbaar is

Criteria

Het vergroenen van het OV vereist méér dan ‘de juiste mensen op de juiste plek’. Er zijn 6 criteria die een rol spelen. Het gaat om:

  • het juiste toepassingsgebied
  • het juiste tijdstip
  • de juiste mensen
  • het juiste doel
  • het juiste gereedschap
  • de juiste toepassing

Het juiste toepassingsgebied

Openbaar vervoer is een juist toepassingsgebied voor vergroening, omdat het een relatief grote impact heeft op een relatief klein geografisch gebied. De overheid beschikt als opdrachtgever over budget (de subsidie op de concessie) en doorzettingsmacht (ov-autoriteit).

Het juiste tijdstip

Een concessie wordt eens per 8, 10 of 12 jaar uitgegeven. Het moment van concessievernieuwing is daarom het juiste moment om een grote verbeterslag te maken.

De juiste mensen

Er is een combinatie van doorzettingskracht, verbindingskracht, beslissingskracht en kennis nodig om een vergroening van openbaar vervoer tot stand te brengen. ‘Verticaal’ zijn de juiste mensen nodig: bestuur, directie en beleidsambtenaar. ‘Maar ‘horizontaal’ ook: opdrachtgever, marktpartijen en stakeholders.

Het juiste doel

Formuleer één eenduidig beleidsdoel en realiseer dat.

Het juiste gereedschap

Een concessie is een stuk gereedschap. Wat een ov-concessie is voor een bestuurder, is wat een hamer en spijkers zijn voor een timmerman. De concessie moet dan ook goed worden ingezet.

De juiste toepassing

De uitkomst van een aanbesteding hoort geen stap in het ongewisse te zijn. Onderzoek vooraf heel precies of het beleidsdoel ook realiseerbaar is. Zowel financieel, qua risico’s en technisch. Dit is de plicht van de opdrachtgever. De opdrachtgever moet daarom voldoende inzicht hebben in de ‘business case’ van de markt om te weten wat haalbaar is en wat niet. Een instrument als ‘De Groene Cockpit’ is daarbij waardevol. Als het antwoord positief is, dan moet de opdrachtgever nog zorg dragen voor één ding: zijn wensen precies duidelijk maken aan de markt en ook precies duidelijk maken hoe de markt hiervoor beloond gaat worden.